Havayolu terimleri

A (ALFA)

ABN

Aeredrome Beacon (Havaalanı işaret ışığı)

ACC

Area control Centre or Area control (Saha kontrol merkezi veya Saha kontrol)

ACFT

A/C Aircraft (Uçak)

ACN

Aircraft Classification Number (Uçak sınıflandırma numarası)

AD

A/D Aedrome (Havaalanı)

ADF

Automatic Direction-Finding equipment (Otomatik yön bulma cihazı)

ADIZ

Air Defence Identification Zone (Hava savunma tanıtma bölgesi)

ADNC

Air Defence Notification Center (Hava savunma bildirim merkezi)

ADR

Advisory Route (Tavsiyeli yol)

ADS

Ads Air Defence Sector (Hava Savunma bölgesi)

ADZ

Adz Advise (Tavsiye etmek)

AF

Audio Frequency (Ses frekansı)

AFB

Air Force Base (Hava Üssü)

AFC

Automatic Frequency Control (Otomatik frekans kontrolu)

AFIL

Flight Plan Filled in the Air (Havada doldurulan uçuş planı)

AFIS

Aerodrome Flight Information Service (Havaalanı uçuş bilgi servisi)

AFIS

Automated Flight Inspection System (Otomatik uçuş kontrol sistemi)

AFS

Aeronautical Fixed Service (Sabit Havacılık Servisi Hizmet)

AFI

After (Sonra)

AFTN

Aeronautical fixed Telecommunication Network (Sabit Havacılık Haberleşme Şebekesi)

AGA

Aerodrome, Air Rootes and Ground aids (Havaalanı, hava yolları ve yer yardımcıları)

AGL

Above Ground Level (Arazi seviyesinden olan yükseklik)

AIC

Aeronautical Information Circular (Havacılık Enformasyon (bilgileri) tamimi)

AIP

Aeronautical Information Publication (Havacılık Enformasyon (Bilgileri) yayını)

AIRAC

Aeronautical Information Regulation ve control (Havacılık bilgileri düzen ve denetimi)

AIS

Aeronautical Information services (Havacılık Enformasyon Hizmetleri)

ALERFA

Alert Phase (Alarm hali)

ALS

Approach Light System (Yaklasma ışık sistemi)

APRON

Bir havaalanında uçakların parklandırılmaları, akaryakıt ikmalleri, yolcu, yük, posta ve kargonun indirme ve bindirilme işlemleri ve bakımlarının yapılabilmesi için ayrılmış sahalardır.

APRON MEMURU

(Airfield Operation Assistant) İnen uçakların park pozisyonlarını düzenleyen, kurallara uymayan uçakları da rapor eden, apron kullanımını fiziken takip eden, havaalanı memuru.

ARINDIRILMIŞ SAHALAR

Dışhatlara açık havaalanlarında yolcuların giriş ve çıkış yapmadan önce gümrük mevzuatı açısından beyan ve kontrol işleminden sonra alındıkları, aynı zamanda yurt dışından gelerek gümrüğe girmeden aynı ülkenin veya başka bir ülkenin diğer havaalanına gidecek yolcunun uçağa binmeden önce alındıkları ve gümrük olarak izole edildikleri salonlardır

ALT

alt- Altitude (İrtifa)

ALTN

Alternate (Yedek)

AOC

Air Operation Centre (Hava hareket merkezi)

AP

A/P- – Airport (Hava Limanı)

APP

App- – Approach Control Office or Approach Control (Yaklaşma Kontrol Ofisi veya yaklaşma kontrol)

ARP

Aerodrome Referance Point (Meydan referans noktası)

ARR

Arrival (Varış)

ATA

Actual Time of Arrival (Gerçek varış zamanı)

ATC

Air Traffic Control (Hava Trafik Kontrol)

ATCC

Air Traffic Control Center (Hava Trafik Kontrol Merkezi)

ATD

Actual Time of Departure (Gerçek kalkış zamanı)

ATFM

Air Traffic Flow Management (Hava trafik akışı yönetimi)

ATFMU

Air Traffic Flow Management Unit (Hava trafik akışı yönetim birimi)

ATN

Aeronautical Telecommunication Network (Havacılık Haberleşme Şebekesi)

ATS

Air Traffic Services (Hava Trafik Hizmetleri (Servisleri))

AH

Air Warning (Hava ihbarı (Alarm))

AHACS

Airborne Warning and Control System (Havadan ihbar ve kontrol Sistemi )

AWY

Airway (Hava yolu )

AWOS

Automatic Weather observation System (Otomatik Hava Gözlem Sistemi )

B (BRAVO)

BCSI

Broadcast (Radyo yayını)

BDRY

Boundary (Sınır)

BEA

British European Airways (İngiliz Avrupa Hava Yolları)

C (CHARLIE)

CAA

Civil Aviation Authority (Sivil Havacılık Otoritesi)

CAT

Category (Kategori, sınıflandırma)

CAVOK

Ceiling and Visibility OK (Meteorolojik tavan ve görüş elverişli olması)

CEAC

Committee For European Airspace Coordination (Avrupa Hava Sahası)

CIDIN

Common ICAO Data Interchange Network ICAO (Müşterek (ortak) bilgi alışveriş şebekesi)

CIV

Civil (Sivil, Devlete ait)

CL

Center-line (Merkez hattı (pist merkez hattı))

CLSD

Closed (Kapalı)

CNL

Cancel or Cancelled (İptal veya iptal edilmiş)

COM

Communication (Haberleşme)

COMINT

Communication Intelligence (Muhabere İstihbaratı)

COP

Change-Over Point (Değiştirme Noktası(Uçak alıcısının başka bir istasyona ayarlama noktası))

CPL

Current Flight (Plan Geçerli Uçuş Planı)

CTR

Control Zone (Kontrol Bölgesi)

CNS

Communications, Navigation and Surveillance (Muhabere, Seyrüsefer ve gözetim)

CAFE BAR

Hazır yiyecek ve içecek satışı için ayrılmış bölüm. CHANGE OFİSİ – Döviz işlemleri yapılan bürolardır. CHARTER TERMİNALİ – Tarifeli yada düzenli seferler dışında gerçekleşen uçuslarla seyahat eden yolcular için ayrılmış terminal binası. CHECK-IN – Havaalanı Terminallerinde, havayolu veya yer hizmet kuruluş görevlilerinin, yolcuların bilet, bagaj işlem ve kontrollerini yapmaları anlamındadır. CHECK-IN KONTUARI – Terminallerde yolcuların giriş (check-in) işlemlerinin yapıldığı, donanımlı masalardır. CHECK-IN SALONLARI – Terminallerde check-in (giriş) kontuarlarının toplu halde bulunduğu bölümlerdir. CIP YOLCU: Önemli iş adamı, Ticari öneme haiz kişi.

D (DELTA)

DUTY FREE SHOP

Havaalanlarında gümrük vergisi alınmadan alış-veriş yapılan dükkanlardır

D/F

Direction Finder (İstikamet bulucu)

DEP

Departure (Kalkış)

DEST

Destination (Gidilecek yer (Hedef))

DFTI

Distance from touchdown indicator (Teker koyma noktasından uzaklık göstergesi)

DLA

Delay (Gecikme)

DME

Distance measuring Equipment (Mesafe ölçme cihazı)

DSE

Double side band (Çift kenar band)

DIG

Date Time Grup (Tarih saat grubu)

DUPE

Duplication Ikinci kere (Mükerrer)

DVOR

Doppler VOR Doppler VOR (Mania yansımalaıinda daha az Etkilenen, anten sistemi geliştirilmiş VOR)

E (ECHO)

EANPG

European Air Navigation Planning Group (Avrupa Hava Seyrüsefer Planlama Grubu)

EAT

Expected Approach Time (Muhtemel yaklaşma zamanı)

ECAC

European Civil Aviation Conference (Avrupa Sivil havacılık konferansı)

ELEV

el- Elevation (Rakım, irtifa)

EMERG

Emergency (Olağanüstü durum)

ETA

Estimated Time of Arrival (Tahmini varış zamanı)

ETC

Etcetera (and the rest, and soforth.) (Vesaire (v.s.))

ETD

Estimated Time of Departure (Tahmini kalkış zamanı)

EUR

European Region (Avrupa bölgesi)

EUROCONTROL

European Organization for the Safety of air 0Navigation (Hava seyrüsefer emniyeti için Avrupa Teşkilatı (ICAO´nun Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyet Teskilatı))

F (FOXTROT

FOX)

FAA

Federal Aviation Administration (Amerika Birleşik Devletleri Sivil Havacılık Teşkilatı)

FAC

Final approach course (Son yaklaşma hattı)

FAF

Final approach fix (Son yaklaşma fiksi)

FAP

Final approach point (Son yaklaşma noktası)

FIC

Flight Information centre (Uçuş bilgi merkezi )

FDPS

Flight Data Processing System (Uçuş bilgileri işleme sistemi)

FIR

Flight Information Region (Uçuş Bilgi Bölgesi)

FIS

Flight Information service (Uçuş Bilgi Hizmeti (Servisi))

FL

Flight Level (Uçuş Seviyesi)

FM

Frequency Modulation (Frekans Modülasyonu)

FM

Fan Marker (Fan Marker)

FUO

Foreign object damage (Yabancı cisimdem meydana gelen hasar (Meydan PAT sahasındaki taş, kuş v.s.))

FPL

Filled Flight (Plan, Doldurulmuş Uçuş Planı)

FREO

Frequency (Frekans)

FT

Feet (Dimensional Unit) Feet (Ölçü)

FTC

Fast Time Constant (Elc.) (Sürat zaman sabitesi)

FANS

Future Air Navigation (Geleceğin Hava Seyrüsefer Sistemi)

G (GOLF)

GÜMRÜK MUHAFAZA

Dışhatlarda açık havaalanlarında yolcuya ait eşya yada diğer yük, kargo ve postanın gümrük mevzuatı açısından denetlenmek veya alıkonulmak üzere, ya da yurt dışına gidip-gelecek her türlü mal ve malzemenin alınması veya gönderilmesi aşamasında gümrük mevzuatı hükümleri uygulamak üzere kullanılan izole edilmiş salonlar veya binalardır. GÜMRÜKLÜ SALON – Dışhatlara açık havaalanlarında yolcuların giriş ve çıkış yapmadan önce gümrük mevzuatı açısından beyan veya kontrol işlemine tabi tutuldukları izole edilmiş salonlardır.

GCA

Ground controlled approach (Yerden kontrollu yaklaşma)

GMT

Greenwich Mean Time (Greenwich saati (UTC))

GND

Ground (Yer)

GP

Glide Path (Süzülüş Yolu)

GRP

Group (Grup-Gruplandırma)

GS

Ground Speed (Yer Sürati)

GST

Glide Slope Intercept Altitude (Süzülme açısını kesiş irtifai)

H (HOTEL)

HANGAR

Havaalanlarında uçakların bakım ve onarımlarının yapılması veya muhafaza edilmesi amacıyla kullanılan genellikle büyük yapılı binalardır. HAVAALANI – Karada veya suda, içerisindeki bina, tesis ve donatımlar dahil uçakların iniş, kalkış ve yer hareketlerini yapmak üzere kullanmaları amacıyla düzenlenmiş sahalardır. HAVAŞ – Havaalanları Yer Hizmetleri A.Ş. Havaalanlarında yer hizmetini yürüten kuruluştur.

HA

Continuous day and night service (Gece ve gündüz devamlı hizmet)

HAA

Height above airport elevation (Havaalanı üzerinde irtifa)

HAT

Height above touchawn (Teker koyma noktası üzerinde irtifa)

HOG

Heading (Baş,( Yön))

HEL

Helicopter (Helikopter)

HIPAR

High Power acquisition radar (Yüksek takatli yakalama radarı)

HOSP

Hospital Aircraft (Hastane uçağı)

HR

Hours (Saat)

HS

Service available during hours of scheduled operations (Tarifeli uçuş süresince sağlanan hizmet)

HX

No specific working hours (Belirli çalışma saati yok)

KOMPOZİT KAPLAMA

Bir pistin beton ve asfalt karışık kaplanmasıdır. KONVEYÖR – Terminallerde yolcu check-in`i esnasında, yolcu beraberinde olmayacak bagajların uçağa yerleştirilmek üzere alınarak gönderilmesi veya uçaktan gelen bagajlarin alınması amacıyla yolcuların yararlandıkları mekanik taşıyıcı görevini yapan şeritlerdir

I (INDIA)

IAC

Initial Approach Course (İlk yaklaşma kursu)

IAF

Initial Approach Fix (İlk yaklaşma fiksi)

IAF

Instrument approach and Landing Chart (Aletle yaklaşma ve iniş planı haritası)

IAS

Indicated Airspeed (Gösterge sürati (Uçaktaki sürat saatinin gösterdiği hızdır))

IATA

Internatinol Air Transport Assocation (Uluslararası Hava Taşımacılığı Birligi)

ICAA

Internatinol Civil Airports Assocation (Uluslararası Sivil Hava Meydanları Birliği)

ICAN

International Comission for Air Navigation (Uluslararası Hava Seyrüsefer Komitesi)

ICAO

International Civil Aviation Organization (Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı)

ID

Identifier or Identify (tanıtıcı ve tanıtma)

IFALPA

International Federation of Airlines Pilots (Uluslararası Havayolu Pilot Federasyonu)

IFATCA

International Federation Air Traffic Controllers Association (Uluslararası Hava Trafik Kontrolörleri Birliği)

IFF

Identification Friend / Foe (Dost veya Düşman tanıma)

IFR

Instrument Flight Rules (Aletle Uçuş kuralları)

IFRB

International Frequency Registration Board (Uluslararası Frekans Tescil Heyeti)

ILS

Instrument Landing System (Aletle iniş sistemi)

IM

Inner Marker (İç marker)

IMC

Instrument meteorological conditions (Aletli Meteorolojik şartlar)

INA

Initial Approach (İlk yaklaşma)

INBD

Inbound (Geliş)

INCERFA

Uncertainity Phase (Şüphe hali)

INFO

Information (Bilgi)

INOP

Inoperative (Çalışıyor, yürürlükte)

INS

Inertial Navigation System (Uçağı belirlenen sevkeden sistem)

IR

Ice on Runway (Pistte kar var)

ISA

International Standart Atmosphore (Uluslararası Standart Atmosfer)

ITU

International Telecommunication Union (Uluslararası Telekomünikasyon Birliği)

J (JULIET)

K (KILO)

L (LIMA)

L

Left (Runway Identification) (Sol (Pist tanıtması))

LASER

Light Aplification by Stimulated Emision of Radition (Işınlamanın tahrik edilmiş yayını yolu ile ışık şiddetlendirilmesi (Yükseltilmesi))

LAT

Latitude (Enlem)

LCA

Lowest Coverage Altitude (Asgari kaplama irtifa)

LDA

Landing Distance Available (İnis mesafesi müsait)

LIDAR

Light Detection and Ranging (Işıkla tesbit ve menzil bulma )

LLZ

Localizer (ICAO) (Localizer (ICAO))

LMT

Local Mean Time (Lokal saat)

LOC

Localizer (FAA) (Localizer (FAA))

LCm

Compass Locator at Outer Marker (Dış Marker kompas locator)

LOPAR

Low Power Acquisition Radar (Alçak takatli yakalama radarı)

LORAN

Long Range Air Navigation System (Uzun mesafe hava seyrüsefer sistemi)

M (MIKE)

MAA

Maximum authorized altitude (Müsade edilen azami irtifa)

MAPT

Missed Approach Point (Pas geçme noktası)

MDA

Minimum descent altitude (Asgari alçalma irtifa)

METAR

Aviation Routime Weather Report (Periyodik (Rutin) Hava raporu)

MES

Microwave System (Mikrodalga iniş sistemi)

MM

Middle Marker (Orta marker)

MOCA

Minimum obstruction clearence altitude (Asgari mania müsade irtifa)

MODE

Meteorogical Operational Telecomunications Network (Meteorolojik Bilgi Alışverişi Haberleşme Servisi)

MGL

Mean Sea Level (Deniz Seviyesi)

MTBF

Mean Time Between Failures (Arızalar arasındaki zaman aralığı)

MTI

Moving Target Indicator (Hareketli hedef göstericisi)

N (NOVEMBER)

NADGE

NATO Air Defence Ground Envirenment (NATO Hava Savunma Yer Tesisleri)

NAMSA

NATO Maintenance and Supply Agency (NATO Bakım ve İkmal Acentası)

NAV

Navigation (Seyrüsefer)

NAVAID

Air Navigation Facility (Hava Seyrüsefer Kolaylıkları)

NDB

Non- Directional radio Beacon (Yönlendirilmiş radyo bikini)

Ni

na- – Nautical Miles (Deniz Mili)

NOF

International NOTAM Ofiice (Uluslararası NOTAM Ofisi)

NOTAM

Notice to Airmen (Havacılara duyuru (ilan – bilgi))

O (OSCAR)

OVERFLIGHT UÇUŞ

Bir hava aracının bir ülke hava sahasını, herhangi bir yere inmeksizin katetmesidir

OM

Outer Marker (Dış Marker)

OPR

Operator or Operate or Operative or Operating or Operational (İşletici, Operatör, çalışmaya hazır, çalışan)

OPS

Operations (Çalışma)

O/R

On request (istek üzerine)

ORB

Orbit (Dairevi uçuş (Orbit))

P (PAPA)

PİK GÜN, PİK SAAT

Belirli bir periyod içerisinde (genellikle bir takvim yılı içerisinde) bir havaalanında birim günde veya saatte kaydedilen işlem görmüş en yüksek yolcu, uçak, kargo v.s. sayısıdır. PİST – Bir kara meydanında uçakların iniş ve kalkşıları için hazırlanmış, dikdörtgen şeklinde belirlenmiş sahalardır.

P

Prohibited (Area) (Yasak (Bölge))

PANS

Procedures for air navigation services (Hava seyrüsefer hizmetleri için usuller)

PAPI

Precision approach path indicator (Hassas yaklaşma hat göstergesi)

PAR

Precision Approach Radar (Hassas yaklaşma radarı)

PAT

(Pist-Apron-Taksiyolu)

PCN

Pavement Classification Number (Kaplama sınıflandırma numarası)

PLN

Flight Plan (Uçuş Planı)

PPI

Plan Position Indicator (Plan mevki göstericisi)

PSGR

Passengers (Yolculuk)

PWR

Power (Güç)

Q (QUEBEC)

QBI

Compulsory IFR Flight (Zorunlu IFR uçuş)

QFE

Atmospheric pressure at Aerodrome Elevation (Havaalanı irtifainda atmosferik basınç)

QFU

Magnetic Orientation of Runway (Pistin manyetik yönü)

QNH

Altimeter Sub-scale Setting to obtain elevation when on the ground (Yerdeyken altimetreyi geçerli irtifaya ayar etmek (pist başında))

R (ROMEO)

RIGHT

Runway Identification (Sağ (Pist tanıtması))

R/T

Receiver-Transmitter (Alıcı-verici)

RAC

Rules of Air and Air Traffic Services (Hava ve Hava Trafik hizmet Kuralları)

RADAR

Radio Detection and ranging (Radyo ile bulma ve menzil ölçme (Radar))

RCC

Rescue Co-ordination Center (Arama-Kurtarma Koordinasyon)

RPL

Repetitive Flight Plan (Sürekli uçuş planı)

RRP

Runway Reference Point (Pist referans noktası)

RSC

Rescue Sub-Centre (Ikinci derecede kurtarma merkezi)

RSR

En-Route Surveillance radar (Yol kontrol radarı)

RVR

Runway Visual range (Pist görüş mesafesi)

RWY

Runway (Pist)

RNAV

Area Navigation (Saha Seyrüseferi)

S (SIERRA)

1947 Bell X

1A Test pilotu Chuck Yeager 1947´de ses hızını aşan ilk pilot oldu.

1953 F

100 Super Sabre F-100, seri imal edilen sesten hızlı ilk savaş uçağıydı.

1964 SR

71 Blackbird İmal edilen en hızlı uçak SR-71, keşif amacıyla kullanılıyordu.

1976 Concorde İngiliz

Fransız ortak imalatı Concorde yolcu uçağı hizmete girdi.

B

1B Lancer Hareketli kanatları, süpersonik hızıyla B-1B, uçak tasarımında yeni bir çığır açtı.

1992 Sukhoi

Gulfstream S-21 Rus-Amerikan projesi sipariş alınamadığı için sona erdi.

SNACK BAR

Hazır yiyecek ve içecek satılması için ayrılmış mekanlardır.

SAR

Search and Rescue (Arama ve kurtarma)

SATKOM

Satellite Communications (Peyk (Uydu) Muhaberesi)

SELCAL

Selective calling System (Seçerek çağıran sistem)

SHORAN

Short Range Navigation (Kısa mesafe seyrüseferi)

SHAPE

Supreme Headquarter Allied Powers Europe (Avrupa Mut. Kuvvetleri Yüksek karargahı)

SIA

Standart Instrument Arrival (Standart Aletli yaklaşma)

SIAP

Standart Instrument Approach Procedure (Standart Aletli yaklaşma usulü)

SID

Standart Instrument Departure (Standart Aletli kalkış)

SITA

Airlines Worldwide Telecomunications and Information Services (Havayolu şirketlerinin haberleşme hizmetlerini yürüten kuruluş)

SNOWTAM

Snow NOTAM (Kar NOTAMI)

SOC

Sector Operation Center (Bölge Hareket Merkezi)

SONAR

Sound navigation and Ranging (Ses ile seyrüsefer ve mesafe)

SOS

Save our Souls (Mors haberlesmesinde tehlike sinyali)

SPL

Supplementary Flight Plan (Ek uçuş Planı mesajı)

SSR

Secondary Surveillance Radar (Karşılıklı MODE (KOT) gönderme ve Cevaplama sistemi ile çalışan radar işaret ışığı)

STA

Stright in Approach (Direk yaklaşma)

STANAG

Standardization Agreement (Standartlaştırma anlaşmaları)

STAR

Standart Instrument Arrival Route (Standart aletli geliş yolu)

STC

Sensitivity Time Constant (Hassas zaman sabitesi)

STN

Station (İstasyon Muhabere, SSY v.s.)

STOL

Short Take-off and Landing (Kısa kalkış ve iniş)

SYCBL

Serviceable (Hizmette, faal)

SX

Simplex (Aynı anda tek yönlü alma veya gönderme yapan muhabere sistemi)

T (TANGO)

T

Temperature (Isı)

TACAN

Tactical Air Navigation (Taktik hava seyrüseferi)

TAF

Tactical Air Force (Taktik hava kuvveti)

TAKSİ

Uçağın yerde yaptığı hareket TAKSİRUT – Bir havaalanında uçakların yerde pist ve apron gibi bölümler arasında gidip gelmeleri için düzenlenmiş standart ölçülerdeki yollar.

TAR

Terminal Area Surveillance Radar (Terminal sahasi izleme radarı)

TAS

True Air Speed (Hakiki hava sürati)

TAX

Taxiing or taxi (Uçağın yerde rule yapması yada taksi)

TDZ

Touchdown Zone (Tekerlek koyma bölgesi)

TFC

Traffic Trafik (Mesaj trafiği, uçak trafiği v.s.)

TMA

Terminal control Area (Terminal kontrol sahası)

TO

Technical Order (Teknik (Emir), Talimat)

TODA

Take of Distance Available (Kalkış için kosu mesafesi)

TTR

Target Tracking Radar (Hedef Takip Radarı)

TVOR

Terminal VOR (Terminal VOR)

TWR

Aerodrome control Tower or Aerodrome control (Havaalanı Kontrol Kulesi veya Meydan kontrol)

TWY

Taxiway (Taksi yolu)

U (UNIFORM)

UAR

Upper Air Route (Yüksek seviye havayolu (24500 ft üstü))

UCA

Upper Control Area (Yukarı kontrol sahası)